• June 19, 2026

अमेरिका-इरान शान्ति प्रक्रियासम्बन्धी उच्चस्तरीय वार्ता पुनः अनिश्चित

एजेन्सी ।  अमेरिका-इरान शान्ति प्रक्रियासम्बन्धी उच्चस्तरीय वार्ता पुनः अनिश्चित बनेको छ र मध्यपूर्वमा जारी तनाव व्यवस्थापन गर्ने उद्देश्यले तय गरिएको स्विट्जरल्यान्डको बैठक स्थगित भएको स्विस सरकारले जनाएको छ । अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सको स्विट्जरल्यान्ड यात्रा रद्द भएको केही घण्टापछि वार्ता स्थगनको औपचारिक घोषणा गरिएको हो ।

स्विस विदेश मन्त्रालयले एएफपीलाई पठाएको सूचनामा अमेरिका, इरान, कतार र पाकिस्तानबिच हुने भनिएको वार्ता हाललाई रोकिएको स्पष्ट गरिएको छ । मन्त्रालयका अनुसार बर्गेनस्टकमा आवश्यक तयारी कार्य जारी रहे पनि नयाँ मिति तय गरिएको छैन । स्विट्जरल्यान्डले वार्ता सहज बनाउन आफू तयार रहेको जनाएको छ ।

यो वार्ता हालै सम्पन्न भनिएको सम्झौतापछि अगाडि बढ्ने दोस्रो चरणको छलफलका रूपमा हेरिएको थियो र यसको उद्देश्य इरानसँगको द्वन्द्व अन्त्य गर्ने, हर्मुज जलघाँटी पुनः सञ्चालनमा ल्याउने तथा तेहरानको आणविक कार्यक्रमलगायत विषयमा ६० दिनभित्र ठोस सहमति खोज्ने रहेको उल्लेख गरिएको थियो । ह्वाइट हाउसले भान्सको यात्रा रद्द गर्दै वार्ता स्थगन गरिएको पुष्टि गरेको छ ।

अमेरिकी प्रशासनका अनुसार कूटनीतिक प्रक्रिया जटिल र अस्थिर भएकाले समय तालिका बारम्बार परिवर्तन भइरहेका छन्, तर प्राविधिक तहका छलफल छिट्टै सुरु गर्ने तयारी भइरहेको छ । इरानतर्फ तस्निम समाचार एजेन्सीले इरानी प्रतिनिधिमण्डलको स्विट्जरल्यान्ड भ्रमणबारे कुनै आधिकारिक पुष्टि नभएको जनाएको छ । यसले दुवै पक्षबिच औपचारिक संवाद अघि बढे पनि कार्यान्वयन चरण अझै अनिश्चित रहेको देखाएको छ ।

समाचार अनुसार उक्त सम्झौतामा अमेरिका र इरानका शीर्ष नेतृत्वबिच छुट्टाछुट्टै हस्ताक्षर भएको दाबी गरिएको छ, जसलाई लिएर विभिन्न राजनीतिक प्रतिक्रिया आएका छन् । इरानका सर्वोच्च नेताका रूपमा उल्लेख गरिएका अयातुल्ला मोजताबा खमेनीले केही असहमति हुँदाहुँदै पनि राष्ट्रहितका कारण सम्झौतालाई अनुमोदन गरेको बताउनुभएको छ । यद्यपि ती दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि भने भएको छैन ।

इरानका प्रमुख वार्ताकार मोहम्मद बाघेर गालिबफले सम्झौताको उल्लङ्घन भए ‘निर्णायक जवाफ’ दिने चेतावनी दिनुभएको छ । यता अमेरिकी सेनाले इरानी बन्दरगाहमाथिको नौसैनिक नाकाबन्दी हटाएको बताइएको छ भने आफ्ना युद्धपोत क्षेत्रमै रहने जनाएको छ । ऊर्जा तथा रणनीतिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण हर्मुज जलघाँटीमा गतिविधि पुनः सुरु हुन थालेको सङ्केत देखिएको छ । केही तेल ट्याङ्कर र तरल प्राकृतिक ग्यास बोकेका जहाजले जलमार्ग प्रयोग गरेको रिपोर्ट आएको छ ।

इरानले भने जहाज आवागमनका लागि नयाँ अनुमति प्रणाली लागु गरेको छ, जसअनुसार ६० दिनसम्म शुल्क नलाग्ने व्यवस्था गरिएको छ । सम्झौताअनुसार इरानमाथिका तेल प्रतिबन्ध हटाइने र आणविक कार्यक्रम सम्बन्धी अन्तिम सहमतिपछि पुनर्निर्माणका लागि ठूलो आर्थिक सहायता परिचालन हुने उल्लेख गरिएको छ । तर ती प्रावधानको कार्यान्वयन र राजनीतिक सहमतिबारे अझै स्पष्टता आएको छैन ।

यसैबिच, लेबनानमा इजरायल र हिजबुल्लाहबिच तनाव पुनः बढेको छ । हिजबुल्लाहले आफ्ना लडाकूले इजरायली ट्याङ्कमा आक्रमण गरेको दाबी गरे पनि इजरायलले त्यसको पुष्टि गरेको छैन । दुवै पक्षबिच सीमावर्ती क्षेत्रमा आक्रमण-प्रत्याक्रमण जारी रहेको बताइएको छ ।